بیماری های نادر

درباره بیماری آلکاپتونوريا چه می دانید؟

بيماری آلكاپتونوری

درباره بیماری آلکاپتونوريا چه می دانید؟

بيماری آلكاپتونوری (ادرار سياه) یک اختلال نادر متابوليكی با شيوع یک در یک ميليون بروز مي كند كه به صورت اتوزومی مغلوب به ارث ميرسد و با علائم هموجنتيسيک اسيدوری( وجود هموجنتيسيک اسيد در ادرار)، آرتریت (التهاب مفاصل) آكرونوزیس (رسوب رنگدانه در بافت پيوندی) مشخص میگردد .
شیوع وهمه گیری شناسی

آلکاپتونوریا

شيوع بيماری ۱-۹ نفر در یک ميليون فرد است. بسياری از بيماران بدون علامتند و تا زمان بلوغ از بيماری خود اطلاعی ندارند .
اسامی دیگر
Ochronosis

علت بیماری

فقدان آنزیم هموژنتيسيک اسيد اكسيداز متابوليسم فنيل آلانين-تيروزین را درمرحله اسيد هموژنتيسيک مهار می سازد. بنابراین اسيدهموژنتيسيک در بدن تجمع می یابد. به طورطبيعی اسيدهموژنتيسيک درخون یا ادرار وجود ندارد ولی در آلكاپتونوریا این اسيد دربين سلولها و داخل سلولها به صورت گراندلریاهوموژن تجمع مییابدومقادیرزیادی ازآن ازطریق ادراردفع ميگردد. اكسيداسيون و پلی مریزاسيون این تركيب درادرار(كهنه)و در معرض هوا قرارگرفته ماده ای شببه ملانين وسياه رنگ را به وجود می آورد كه تيرگی ادرارنظير جوهر(urine as ink)را سبب میگردد .alkaptonorya
اسيد هموژنتيسيک علاوه بر رسوب مستقيم دربافتها با مهار آنزیم ليزیل ئيدروكسيلاز ،مهاركننده بيوسنتز كلاژن نيز هست بدین ترتيب كه اسيدهموژنتيسيک نگهداری شده دربدن به طورانتخابی به الياف كلاژن بافت همبند و تاندونها و وترعضلانی وغضروفها متصل شده وآنها را به رنگ آبی مایل به سياه در میآورد.اوكرونروز اصطلاحی است كه تيره شدن بافتهارا توصيف می كندبه دليل تجمع پليمر سياه اسيدهموژنتيسيک در غضروف و بافتهای مزانشيمی دیگر ميباشد.اوكرونروز در بافتهای مختلف مانند غضروفها(بينی.گوش.دنده.حنجره.نای.مفاصل) و تاندونها و نسوج نرم(گونه. دست.فقرات….)اپيدرم. اندوكارد و انتيمای عروق .كليه. پروستات. ریه .صلبيه ملتحمه و قرنيه. پرده صماخ رخ می دهد ولی بيشتر در گوشها ،بينی و گونه ها دیده میشود كه به دليل تجمع پليمر سياه اسيدهموژنتيسيک در غضروف و بافتهای مزانشيمی دیگر ميباشد .اوكرونروز مي تواند در بافتهای مختلف مانند غضروفها (بينی. گوش. دنده. حنجره. نای. مفاصل) و تاندونها و نسوج نرم (گونه. دست. فقرات.. ..) اپيدرم تشكيل شود.

علایم ناشی از بیماری

اگرچه هموژنتيک اسيداوری ممكن است بصورت زودرس در اوایل نوزادی و بدليل تيره شدن پوشک نوزاد تشخيص داده شود .پيگمانتاسيون غيرطبيعی سطح پوست پوشانندهی مفاصل بعد از دهۀ سوم زندگی قابل مشاهده است. بيشتر بيماران ممكن است تا حدود۴۰ سالگی از بيماری خود اطلاعی نداشته باشند، ولی بعد ازآن وجود رنگدانه در صلبيه و یا غضروف گوش شروع به ظاهرشدن می كند .ظهور رنگدانه ممكن است در دندانها، مخاط دهان، ناخن، یا پوست مشاهده گردد.
ادرار سياه رنگ، آبی فام بودن چشم ها، گوش ها یا بينی و افزایش هموجنتيسيک اسيد در ادرار و خون از نشانه های بيماری است. ادرار فرد سالم A و ادرار بيمار الكاپتونوریا Bدر اثر افزایش هموجنتيسيک اسيد بافتهای بدن تيره شده و
رنگدانه ها در قسمت های غضروفی مفاصل، گوش، پوست و صلبيه چشم انباشته می شوند. این بيماری باعث انحطاط پيشرونده غضروف به دنبال انباشتگی هموجنتيسيک اسيد میشود. پيامد این امر استئو آرتریت زود هنگام (قبل از۵۵ سالگی)در مفاصلی چون ستون مهره ها، زانوها، ران و شانه ها و همچنين پيری زودرس می باشد.بروز علامت در مفاصل با درد، تورم و محدودیت در حركت آنها خواهد بود .
در شخص مبتلا رسوب كلسيم در غضروف ها ميتواند بوسيله اشعه X مورد بررسی قرار گيرد. در مردان رسوب كلسيم در غده پروستات رخ داده و به دنبال آن اختلالات جنسی بروز می كند.دریچههای قلب هم ممكن است دچار اختلال شود.
جدی ترین عارضه اوكرونروز ناشی از رسوب رنگدانه ها در غضروفهای مفصلی می باشد.به دلایل نامشخصی این پيگمانتاسيون موجب میشود كه غضروف لغزندگی طبيعی خود را از دست داده شكننده و شياردار گردد.فرسایش و پاره شدگی این غضروف رشته رشته به درون استخوان زیرین رانده میشود و باعث تشدید بيشتر آسيب می گردد. علائم اصلی بيماری در رابطه با رسوب پيگمان در اعضای گرفتار می باشد كه مهمترین آنها شامل آرتروپاتی اكرونوتيک، اكرونوزیس قلبی- عروقی ،سنگ های كليوی وپروستات، واكرونوزیس جلدی و چشمی است. آرتریت مشكل اصلی بيماران به صورت عدم توانایی و از كارافتادگی است و تقریباً در تمام بيماران با افزایش سن ظاهر می شود .اولين علایم معمولاً در مفصل ران، ستون فقرات، زانو، و مفاصلی كه عمده وزن بدن را تحمل می كنند دیده می شود.این بيماری در مردان شدیدتر است، اگر چه شيوع آن در هر دو جنس یكسان میباشد.در یک بررسی كلی بر روی تعدادی بيمار، مشخص شد كه اكثر بيماران بالای ۴۰ سال علایم آرتروپاتی را به صورت تغييرات دژنراتيو و رسوب پيگمان نشان میدهند. شایعترین محل آن مفاصل زانو، شانه، و لگن است. رسوب پيگمان در سيستم قلبی- عروقی بيماران بيشتر در اندوكاردیوم، دریچه های قلبی خصوصاً آئورت و ميترال و دیوارۀ شرایين و وریدها است و در بيماران بالای ۵۰ سال شيوع تنگی دریچه آئورت افزایش می یابد.رسوب پيگمان در دستگاه ادراری- تناسلی بهطور شایع دیده می شو د و در حدود ۶۰%موارد همراه با سنگ كليه و ۱۰۰% موارد همراه با سنگ پروستات هستند. گرفتاری چشمی تا ۷۰% موارد در بيماران به صورت پيگمانتاسيون دیده میشود و نقص قابل ملاحظه ای ایجاد نمی كند .آسيب مفصلی دژنراتيو به آهستگی به پيش میرود و معمولا با دهه چهارم زندگی از نظر بالينی قابل تشخيص نمی باشد. آرتریت در مردان معمولا شدیدتر است.
آرتریت ناشی از این بيماری خصوصيات بالينی آرتریت روماتيسمی را دارد ولی در پرتونگاری خصوصيت استئوآرتریت را دارا می باشد.تغييرات دژنراتيو و مهره های كمری همراه با كم شدن فضای مفصلی و چسبيدن جسم مهره ها مشخصه بيماری است پاتوژنز تغييرات آرتریتی هنوز مشخص نشده است. آسيب مفصلی دژنراتيو با وجود آنكه تهدیدی جهت ادامه زندگی نيست ناتوانی موجود در اشكال حاد استئوآرتریت افراد مسن می باشد ولی در عارضه آلكاپتونوری این آرتروپاتی در سنين بسيار پایينی رخ میدهد.

درمان

استراژی درمانی ابداع شده بر مغشوش كردن مسير تبدیل فنيلالانين به تيروزین متمركز شده است. آسكوربيک اسيد (ویتامينC)می تواند از رسوب پي گمانهای بيماری جلوگيری كند و مفاصل آسيب دیده می توانند مورد جراحی قرار بگيرند .
روش تشخیص
آلكاپتونوریا توسط آزمایش ادرار تشخيص داده می شود. هنگامی كه كلریدفریک به ادرار در حال آزمایش افزوده شود رنگ آنرا در بيماران مبتلا سياه و سفيد می كند قبل از اینكه تشخيص آلكاپتونوریا توسط تست تشخيصی انجام شود این آزمایش با استفاده از كروماتوگرافي كاغذي و كرماتوگرافي لایه نازک انجام ميپذیرد.
در آلكاپتونوریا، ميانگين سطح پلاسما ۶/۶ميكروگرم در ميلي متر و ميانگين سطح اداری۱۲/۳ ميلی مول در مول كراتينين می باشد.
مراقبت های لازم
كاهش فنيل آلانين و تيروزین باعث كاهش رفع اسيد هموجنتيستيک در ادرار كودک می شود .اینكه محدود كردن رژیم غذایی سبک در مراحل اوليه زندگی از عوارض بعدی آن جلوگيری می كند یا نه؟ معلوم نيست، ولی چنين اقدامی عاقلانه به نظر می رسد.

سایر اعضای خانواده باید تحت مشاورۀ ژنتيكی قرار گيرند. درمان پزشكی سير رسوب رنگدانه را كندتر ميكند. این موضوع عوارض مفصلی و قلبی را به تعویق مياندازد. متأسفانه تاكنون هيچ اقدام پيشگيرانه یا درمانی در رابطه با این بيماری وجود ندارد.محدود كردن رژیم غذایی سودمند خواهد بود، اما رعایت آن اغلب محدود كننده است.

مجله پزشکی آرسینه

ارسال پاسخ

آرسینه
آرسینه جدیدترین و بروز ترین مطالب در حوزه های تغذیه, روانشناسی, پوست ومو, گردشگری, فرهنگی, سبک زندگی, تکنولوژی, تناسب اندام, رژیم غذایی, بیماری های نادر و.. آرسینه همواره سعی بر بهبود هر چه بهتر کیفیت محتوا خواهد بود.