آیا روزی میرسد که ماشینها مانند انسانها از تجربیات خود یاد بگیرند؟ پژوهشگران دیپمایند گوگل با معرفی مفهومی نوین به نام «جریانهای تجربه» (Streams)، مسیر تازهای را برای آموزش مستقل هوش مصنوعی از طریق تعامل مستقیم با محیط هموار کردهاند.
در حالی که مدلهای زبانی مدرن مانند GPT توانستهاند از آزمونهایی همچون تست تورینگ عبور کنند، پژوهشگران هشدار میدهند این موفقیتها لزوماً نشانهی درک واقعی یا هوشمندی عمیق نیست. محدودیت اصلی به آموزش با دادههای ایستا مانند ویکیپدیا و کتابها برمیگردد؛ منابعی که انعکاسی از پویایی دنیای واقعی ندارند.
دیوید سیلور و ریچارد ساتن، پژوهشگران برجستهی دیپمایند، در مقالهای با عنوان «به عصر تجربه خوش آمدید» استدلال میکنند که آیندهی هوش مصنوعی در یادگیری از طریق تجربههای واقعی نهفته است. آنها بر این باورند که عاملهای هوشمند باید بتوانند به طور مداوم از محیط پیرامون خود بازخورد بگیرند و دانش خود را براساس آن بهروزرسانی کنند؛ نه اینکه تنها به ورودیهای انسانی پاسخ دهند.
این ایده بر پایهی یادگیری تقویتی استوار است، همان روشی که سیلور با توسعهی مدل آلفازِرو در دنیای بازیها به کار گرفت. در این مدل، عاملها از طریق آزمون و خطا و دریافت پاداش یا جریمه از محیط، رفتار خود را بهبود میبخشند. با این حال، اجرای یادگیری تقویتی در دنیای واقعی چالشهایی جدی مانند طراحی سیستمهای پاداش مناسب را به همراه دارد.
جریانهای تجربه، به عنوان راهکاری پیشنهادی، سعی دارند این موانع را برطرف کنند. در این چارچوب، عاملهای هوش مصنوعی به جای تعاملات کوتاه و تکمرحلهای، در جریانهای پیوستهای از تجربه زندگی میکنند؛ جریانهایی که اجازه میدهند هوش مصنوعی در بلندمدت تکامل یابد و رفتار خود را اصلاح کند. برای مثال، یک عامل در یک شبکه اجتماعی میتواند با تحلیل واکنشهای کاربران به محتوای خود، استراتژیهای بهتری برای جذب مخاطب توسعه دهد.
پایههای لازم برای تحقق این ایده از هماکنون در پروژههایی چون مرورگرهای هوشمند دیپمایند دیده میشود؛ جایی که عاملهای آزمایشی در تعامل با وب به تجربهاندوزی میپردازند. پژوهشگران باور دارند با گسترش این رویکرد، هوش مصنوعی میتواند از سیگنالهای متنوع محیطی مانند ضربان قلب، نرخ فروش، یا حتی میزان شادی کاربران، برای یادگیری استفاده کند.
با وجود پتانسیل بیسابقهی این فناوری، خطرات آن نیز قابل چشمپوشی نیستند. عاملهایی که بدون نظارت کافی در محیطهای واقعی فعالیت میکنند، میتوانند اشتباهات پرهزینهای مرتکب شوند یا حریم خصوصی کاربران را تهدید کنند. همچنین، اتکای بیش از حد به این عاملها ممکن است فرصتهای انسانی برای کنترل و مداخله را کاهش دهد.
سیلور و ساتن در نهایت هشدار میدهند که موفقیت جریانهای تجربه به تعادلی حساس میان نوآوری و مسئولیتپذیری بستگی دارد. اگر به درستی هدایت شود، این رویکرد میتواند دادههای انسانی موجود را تحتالشعاع قرار دهد و راه را برای ظهور هوش عمومی مصنوعی یا حتی ابرهوش باز کند؛ آیندهای که در آن ماشینها میتوانند نه تنها تقلید کنند، بلکه نوآوری و پیشرفت را با اتکا بر تجربیات واقعی خود رقم بزنند.
